Το sharenting – από τις λέξεις sharing και parenting – περιγράφει τη συνήθεια των γονέων να δημοσιεύουν στο διαδίκτυο φωτογραφίες, βίντεο και πληροφορίες για τα παιδιά τους.

Μια φωτογραφία από τα γενέθλια, την πρώτη μέρα στο σχολείο ή τις οικογενειακές διακοπές μπορεί να φαίνεται απολύτως αθώα. Όμως κάθε τέτοια δημοσίευση συμβάλλει στη δημιουργία του ψηφιακού αποτυπώματος του παιδιού, συχνά πριν το ίδιο αποκτήσει κινητό τηλέφωνο ή λογαριασμό σε κοινωνικό δίκτυο.

Το βασικό ερώτημα είναι απλό:

Έχουμε δικαίωμα να αποφασίζουμε εμείς ποια προσωπικά στοιχεία ενός παιδιού θα παραμείνουν στο διαδίκτυο για χρόνια;

Οι κίνδυνοι δεν είναι μόνο θεωρητικοί

Από τη στιγμή που μια φωτογραφία δημοσιεύεται online, ο έλεγχος πάνω σε αυτή μειώνεται σημαντικά. Μπορεί να αποθηκευτεί, να γίνει screenshot, να αναδημοσιευθεί ή να χρησιμοποιηθεί σε διαφορετικό πλαίσιο από αυτό για το οποίο αρχικά δημοσιεύθηκε.

Παράλληλα, μια φωτογραφία μπορεί να αποκαλύπτει περισσότερα απ' όσα αντιλαμβανόμαστε: το σχολείο του παιδιού, τη γειτονιά όπου μένει, αθλητικές δραστηριότητες, ημερομηνίες γενεθλίων ή ακόμη και το καθημερινό του πρόγραμμα.

Το UNICEF προειδοποιεί ότι η διαδικτυακή κοινοποίηση πληροφοριών για παιδιά μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους για την ιδιωτικότητα, τη φήμη και την ασφάλειά τους, ενώ συστήνει στους γονείς να αποφεύγουν την αποκάλυψη τοποθεσίας, σχολείου και άλλων αναγνωριστικών στοιχείων.

Η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργεί επιπλέον κινδύνους. Φωτογραφίες μπορούν πλέον να αλλοιωθούν ή να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ψεύτικου περιεχομένου και deepfakes. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερα προσωπικές, γυμνές ή ημίγυμνες φωτογραφίες παιδιών δεν πρέπει ποτέ να δημοσιεύονται δημόσια.

Υπάρχει επίσης και η μακροχρόνια διάσταση. Μια εικόνα που σήμερα φαίνεται «χαριτωμένη» μπορεί σε μερικά χρόνια να προκαλέσει αμηχανία, κοροϊδία ή cyberbullying.

Το παιδί έχει δικαίωμα στην ιδιωτικότητα

Όταν δημοσιεύουμε κάτι για τον εαυτό μας, αποφασίζουμε για τη δική μας ιδιωτικότητα.

Όταν όμως δημοσιεύουμε κάτι για το παιδί μας, αποφασίζουμε για την ιδιωτικότητα ενός άλλου ανθρώπου.

Το παιδί που σήμερα είναι τεσσάρων ή πέντε ετών θα γίνει κάποτε έφηβος και ενήλικας. Και μπορεί τότε να μη θέλει φωτογραφίες, προσωπικές ιστορίες ή ευαίσθητες στιγμές της παιδικής του ηλικίας να βρίσκονται online.

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναγνωρίζει ρητά το δικαίωμα των παιδιών στην ιδιωτικότητα, ενώ και ο GDPR παρέχει ιδιαίτερη προστασία στα προσωπικά δεδομένα των ανηλίκων.

Γιατί η ευθύνη βαραίνει πρωτίστως τους γονείς

Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν ευθύνη να δημιουργούν ασφαλέστερα περιβάλλοντα και τα κράτη οφείλουν να παρέχουν ισχυρή προστασία στα παιδιά.

Στην περίπτωση του sharenting όμως, η πρώτη απόφαση λαμβάνεται συνήθως από τον γονέα.

• Ο γονέας επιλέγει τη φωτογραφία.
• Ο γονέας επιλέγει την πλατφόρμα.
• Ο γονέας επιλέγει το κοινό.
• Και ο γονέας πατά τελικά το «Publish».

Γι' αυτό η πρώτη γραμμή προστασίας της ψηφιακής ιδιωτικότητας ενός παιδιού παραμένει η οικογένειά του.

Πριν από κάθε δημοσίευση, αξίζει να κάνουμε τρεις απλές ερωτήσεις:

• Θα μπορούσε αυτή η φωτογραφία να φέρει το παιδί μου σε δύσκολη θέση στο μέλλον;
• Αποκαλύπτει πληροφορίες που δεν χρειάζεται να γνωρίζουν τρίτοι;
• Θα ήμουν άνετα αν κάποιος δημοσίευε την ίδια πληροφορία για εμένα χωρίς να με ρωτήσει;
• Αν η απάντηση δημιουργεί έστω και αμφιβολία, ίσως η καλύτερη επιλογή είναι να μην πατήσουμε «δημοσίευση».

Μια φωτογραφία δεν χρειάζεται να είναι δημόσια για να έχει αξία

Οι οικογενειακές στιγμές μπορούν να παραμείνουν οικογενειακές.

Μπορούν να αποθηκευτούν σε ιδιωτικά άλμπουμ, να σταλούν απευθείας σε συγγενείς ή απλώς να μείνουν ως προσωπικές αναμνήσεις.

Το ότι η τεχνολογία μάς επιτρέπει να μοιραστούμε κάθε στιγμή, δεν σημαίνει ότι πρέπει να το κάνουμε.

Το παιδί μας έχει δικαίωμα να μεγαλώσει και να αποφασίσει μόνο του ποια ψηφιακή εικόνα θέλει να παρουσιάσει στον κόσμο. Η δική μας ευθύνη είναι να προστατεύσουμε αυτό το δικαίωμα

Πηγές

• UNICEF – What you need to know about sharenting
• UNICEF – The State of the World's Children: Children in a Digital World
• European Commission – Προστασία προσωπικών δεδομένων παιδιών στο πλαίσιο του GDPR
• Steinberg, S. B. – Sharenting: Children's Privacy in the Age of Social Media